تبلیغات
آموزش تخصصی قرآن

آموزش تخصصی قرآن
نویسندگان
نظر سنجی
کدام یک از موضوعات این وبلاگ برای شما مفید است؟






صفحات جانبی

کلام نور :

اِنَّهُ لَقُرآنٌ کَریمٌ * فی کِتابٍ مَکنُونٍ *لا یَمَسُّهُ اِلّا المُطَهَّرُون *

که  آن ، قرآن ارجمندی است  * که  در کتاب محفوظی جای دارد *  و جز پاکان نمی توانند به آن دست زنند

(و دست یابند) *

سوره واقعه آیات 77 الی 79

 

مقدمه :

قرآن کلامی است پاک که در «صحیفه هایی پاک[1]» توسط «روحی پاک و مقدس[2]» از جانب «خداوند قدّوس» ، بر قلب پیامبر(ص) نازل شده است. بدون شک برای درک معانی والای این کتاب باید آداب و دستوراتی را رعایت نمود. از آن جمله ، اینكه هنگام مسّ آیات این کتاب نورانی باید باطهارت و پاک بود چرا که بفرموده قرآن «جز پاکان آنرا مس نمی نمایند[3]» از این رو در این درس با پاره ای از احکامِ مسِّ قرآن آشنا می شویم.

 

احکام :

1) رساندن جایی از بدن به خطّ قرآن برای کسی که وضو ندارد، حرام است. ولی اگر قرآن را به زبانِ فارسی یا زبان دیگری ترجمه کنند، مسّ آن اشکال ندارد.[4]

توضیح: البته درصوتیکه در ترجمۀ آیات اسم خداوند متعال یا اسمهای متبرک دیگری که برای مس نمودن آنها احتیاج به طهارت است نباشد. (رجوع شود به درسِ دوّم)

2) در حرمتِ مسِّ آیاتِ قرآنی برای کسیکه وضو ندارد، فرقی بین اعضای ظاهری مانند انگشتان دست و اعضایی مانند زبان و دندان نیست، امّا در موردِ" مو"، بین مراجع اختلافِ نظر وجود دارد.[5]

4) جلوگیری بچه و یا دیوانه از مس قرآن واجب نیست ولی اگر مسّ نمودن آیات توسّط بچه و دیوانه باعث بی‌احترامی به قرآن می‌شود، باید از آن جلوگیری نمود.[6]

توضیح:باتوجه به اینکه کودکان نابالغ مکلّف به رعایت احکام نیستند ، هنگام تماس آنها با آیات قرآن به ویژه هنگام آموزش قرآن وضوگرفتن بر آنها واجب نیست[7] ولی در عین حال شایسته است آنها را به گرفتن وضو و رعایت ادب قرآن سفارش نمود.

5) چنانچه برای آب کشیدن قرآنی که نجس شده و یا در محلی که باقی ماندن قرآن در آن اهانت به قرآن است نیاز به مس قرآن آیات باشد باید وضو گرفت، امّا چنانچه معطّل شدن برایِ وضو بی‌احترامی به قرآن باشد باید بدون وضو آب کشید.[8]

6) اگر کلمه‌هایِ قرآنی به‌گونه‌ای نوشته شود که در زیر صفحۀ کاغذی یا فلزی ایجاد برجستگی مستقیم یا معکوس نماید چنانچه برجستگی‌ها خوانا باشند، مسّ آنها بدون طهارت حرام است.[9]

7) یکی از پنج چیزی که بر جُنب حرام است، رساندن جایی از بدن به خط قرآن یا به اسم خداوند است وهمچنین اسامی معصومین (علیهم السَّلام) هم بنابر احتیاط واجب (به نظر برخی از مراجع دیگربنابر احتیاط مستحب) حکم اسم خداوند را دارند.[10] (که در درس بعد به آن خواهیم پرداخت)

8)درصورتیکه بین خطوط قرآن لایۀنازکی ازشیشه، نایل و یا امثال آن فاصله شود تماس با آن جایزاست.[11]   

10) کسی که اسماء جلاله یا آیاتی از قرآن را بر روی بدن خالکوبی نموده، بااین شرط که خالکوبی زیر پوست باشد، مسّ آن بدونِ وضو مانعی ندارد.[12]

11) برای افرادی که وضو ندارند تماس با جلد و حاشیه وفاصلۀ بین خطوطِ قرآن ،همچنین همراه داشتن آن مکروه است.[13]

12) گرفتن وضو برای تلاوت و همچنین ، كتابت و نگارش آیات قرآن و نیز مس حواشی و فاصله بین خطوط و همراه داشتن قرآن مستحب است.[14]

 

اشاره :

با توجه به اینكه در برخی از متون فقهی كه از عالمان بزرگ شیعه در دهه ها و قرون گذشته به یادگار مانده مواردی از احكام ذكر شده كه در رساله های توضیح المسائل فعلی به چشم نمی خورد به برخی از آنها اشاره می شود[15]:

1. در حرمتِ مسِّ آیات قرآنی برای کسیکه وضو ندارد فرقی بین مسِّ آیه و کلمه، بلکه یک حرف از آن نمی‌باشد، اگرچه خوانده هم نشود مانند (الف) در (قالوا).[16]

2. در حرمت تماس با آیات برای فردی كه وضو ندارد فرقی میان انواع خط ، حتی خطوطی كه دیگر مورد استفاده نیست مانند خط كوفی نیست.

3. درباره مس كلماتی كه مشترك بین قرآن و غیر آن هست مثلاً كلمه بنی اسرائیل و... چنانچه قصد نویسنده از نوشتن این كلمات نگارش قرآن باشد، بدون وضو نمی توان به این كلمات دست زد ولی اگر آنرا به نیت كلمات قرآنی ننویسد می توان بدون وضو آنرا مس نمود.

4. خوردن غذایی كه در آن آیات قرآن و یا اسماء متبركه نوشته شده برای فرد بی وضو جایز نیست.   

 

 استفتائات ویژه :

سؤال: نابینایان براى خواندن از خط برجسته اى به نام «بریل» كه با لمس انگشتان خوانده مى شود، استمداد مى گیرند. مى دانیم كه این خط از نقاط ششگانه تشكیل شده است. با توجّه به مطلب فوق، آیا بر نابینایان لازم است در موقع فراگیرى قرائت قرآن، و در وقت لمس اسامى مقدّسه كه با خط برجسته نوشته شده، وضو داشته باشند؟

آیت الله العظمی مكارم شیرازی (دام ظله العالی)

آرى باید وضو داشته باشند، یا از دستكش هاى پلاستیكى نازك استفاده كنند.

منبع : پایگاه اینترنتی آیت الله العظمی مكارم شیرازی (مد ظله)

 

نمودار چکیدۀ درس :

پرسشهای درس :

1ـ مسّ کلماتی مانند«شیطان» و «فرعون» در آیات قرآن کریم، چه حکمی دارد؟

2ـ در چه صورتی واجب است از مسّ نمودن آیات توسط بچه و دیوانه جلوگیری شود؟

3ـ رسیدن جایی از بدن فرد بی وضو، به جلد و حاشیه و بینِ خطهایِ قرآن چه حکمی دارد؟

4- برای كسیكه دوست دارد قرآن كریم را همیشه همراه خود داشته باشد در چه صورت داشتن وضو واجب و در چه حالتی مستحب است؟

 

بیشتر بدانیم :

توصیف" قرآن" به" كریم" (با توجه به اینكه" كرم" در مورد خداوند به معنى احسان و انعام، و در مورد انسانها به معنى دارا بودن اخلاق و افعال ستوده، و به طور كلى اشاره به محاسن بزرگ است «1») نیز اشاره به زیبائیهاى ظاهرى قرآن از نظر فصاحت و بلاغت الفاظ و جمله‌‏ها و هم اشاره به محتواى جالب آن است، چرا كه از سوى خدایى نازل شده كه مبدأ و منشا هر كمال و جمال و خوبى و زیبایى است.

آرى هم گوینده قرآن كریم است، و هم خود قرآن، و هم آورنده آن، و هم اهداف قرآن كریم است.

سپس به توصیف دوم این كتاب آسمانى پرداخته، مى‏افزاید:" این آیات در كتاب مستورى جاى دارد" (فِی كِتابٍ مَكْنُونٍ).

در همان" لوح محفوظ"" در علم خدا" كه از هر گونه خطا و تغییر و تبدیل محفوظ است. بدیهى است كتابى كه از چنان مبدءى سرچشمه مى‏گیرد و نسخه اصلى آن در آنجا است از هر گونه دگرگونى و خطا و اشتباه مصون است.                      

و در سومین توصیف مى‏فرماید:" این كتاب را جز پاكان نمى‏توانند مس كنند"! (لا یَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ) «1».

بسیارى از مفسران به پیروى از روایاتى كه از امامان معصوم ع وارد شده این آیه را به عدم جواز مس كتابت قرآن بدون غسل و وضو تفسیر كرده‏اند.

در حالى كه گروه دیگرى آن را اشاره به فرشتگان مطهرى مى‏دانند كه از قرآن آگاهى دارند، یا واسطه وحى بر قلب پیامبر (ص) بوده‏اند، نقطه مقابل مشركان كه مى‏گفتند: این كلمات را شیاطین بر او نازل كرده‏اند! بعضى نیز آن را اشاره به این معنى مى‏دانند كه حقایق و مفاهیم عالى قرآن را جز پاكان درك نمى‏كنند، همانگونه كه در آیه 2 سوره بقره مى‏خوانیم:

ذلِكَ الْكِتابُ لا رَیْبَ فِیهِ هُدىً لِلْمُتَّقِینَ:" این كتاب شكى در آن نیست، و مایه هدایت پرهیزكاران است" و به تعبیر دیگر حد اقل پاكى كه روح" حقیقت جویى" است براى درك حد اقل مفاهیم آن لازم است، و هر قدر پاكى و قداست بیشتر شود درك انسان از مفاهیم قرآن و محتواى آن افزون خواهد شد.

ولى هیچ منافاتى در میان این سه تفسیر وجود ندارد و ممكن است همه در مفهوم آیه جمع باشد.[1]

 

 تفسیر نمونه ج23 ص267 تفسیر آیه 77 از سوره مباركه واقعه

 

پی‌نوشت


[1] .اشاره دارد به آیات 13 و 14 سوره عبس

[2] .اشاره دارد به آیه 102 سوره نحل

[3]  .سوره مباركه واقعه آیه 79

[4] . بنی‌هاشمی خمینی سیدمحمدحسن ،توضیح المسائل مراجع،ج1ص178،مسأله 317 مطابق با فتوای مراجع عظام تقلید آیات امام خمینی(ره)، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی، تبریزی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی

[5] .مطابق نظر آیات عظام صافی گلپایگانی: احتیاط مستحب در نرساندن مو به خطّ قرآن است... و حضرت امام بنابر احتیاط واجب در نرساندن مو به خط قرآن است.نظر آیت اللَّه بهجت: بنابر اظهر مانعی ندارد حتی اگر کوتاه باشد... در این باره فتوای سایر مراجع در دسترس نیست.بنی هاشمی همان، حاشیه مسأله 317 و عروة الوثقی ج1ص138مسأله3(حاشیه حضرت امام)

[6] . بنی‌هاشمی همان مسأله318ص180 مطابق با فتوای حصرت امام(ره)، فاضل لنکرانی، تبریزی، مکارم شیرازی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی.

[7] . یزدی سید محمد كاظم،عروة الوثقی جلد1 ص 140 مطابق با فتوای مرحوم حضرت امام و آیت الله العظمی گلپایگانی.

[8] . همان،،مسأله 316 مطابق با فتوای مراجع عظام تقلید آیات امام خمینی(ره)، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی، تبریزی، بهجت، صافی، سیستانی، شبیری زنجانی

  حضرت آیت الله شبیری زنجانی:در صورت عدم فرصت کافی برای وضو باید تیمم کرد ولی اگر انجام تیمّم نیز معطلی دارد که موجب بی احترامی به قرآن است، بدون وضو آنرا بردارد.

[9] . یزدی محمد کاظم، عروة الوثقی جلد1 ص140 مطابق با فتوای آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی

[10] . بنی هاشم خمینی، سید محمد حسن، توضیح المسائل مراجع، ج1 ، ص 212

*خواهران گرامی در این باره به بخش احکام ویژۀ بانوان(درس هشتم)مراجعه نمایند.

[11] یزدی محمد کاظم، عروة الوثقی جلد1 ص140 مطابق با فتوای آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی

[12] . نیشابوری غلامرضا ، استفتائات قرآنی ،ص124(مطابق با نظرآیاتِ عظام مکارم، فاضل، تبریزی)

[13] . یزدی محمد کاظم، عروة الوثقی جلد1 ص141 مسأله 19مطابق با فتوای آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی                    

[14] .یزدی محمد كاظم ص142 مطلب نهم

[15] .نقل از عروة الوثقی ج1 ص 138 تا 141

[16] . یزدی سید محمد كاظم ، عروة الوثقی ، ج1 ص 139

منبع : سایت سازمان دارالقرآن




طبقه بندی: احکام قرآنی،
[ پنجشنبه 23 تیر 1390 ] [ 10:53 ق.ظ ] [ نجیبه پورکریم ]


درباره وبلاگ

سلام عرض می کنم خدمت دوستان عزیز
بنده نجیبه پورکریم لیسانس رشته فیزیک از آنجائیکه علاقه زیادی به کار در زمینه های علوم قرآنی دارم وبلاگ فوق را راه اندازی کردم و سعی دارم مطالب مفیدی که را که تا به حال در مجموعه های قرآنی یاد گرفتم در این وبلاگ بنویسم انشاء الله که مفید واقع گردد. همچنین علاقه و مهارت زیادی در زمینه طراحی بنر ، پوستر ، نشریات و همچنین ساخت کلیپ های تصویری و صوتی قرآن و همچنین تدریس روخوانی ، روانخوانی ، تجوید و مفاهیم قرآن دارم که اگر کسی به راهنمایی نیاز داشت در خدمت هستم.التماس دعا
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :


قالب بلاگفا

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اخلاق اسلامی

قالب بلاگ اسکای

قالب وبلاگ

download

فروشگاه اینترنتی ایران آرنا