تبلیغات
آموزش تخصصی قرآن

آموزش تخصصی قرآن
نویسندگان
نظر سنجی
کدام یک از موضوعات این وبلاگ برای شما مفید است؟






صفحات جانبی

کلام نور

إِنَّنِی أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِی وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِی

همانا منم خدای یكتا كه هیچ خدایی جز من نیست ، پس مرا عبادت كن و نماز را برای یاد كردن من بر پا دار.

 سوره مباركه طه آیه 14

 

*مقدمه

تلاوت قرآن عملی بسیار پسندیده و مورد تأکید اولیاء دین است و هر فرد بسته به معرفت و شناخت خود از این كتاب حیات بخش ، با برنامه ریزی و اختصاص زمان مناسب به تلاوت آیات آن می پردازد ولی در هر صورت قرائت قرآن ، بخشی از چارچوب نماز را تشكیل می دهد. بعبارت دیگر ، هر فرد معتقد و دین باور در كنار برنامه روزانه خود برای تلاوت آیات قرآن كریم كه به دلخواه خود تنظیم و اجرا می نماید ، هر روز ملزم است حداقل یكصد آیه از قرآن كریم را در نماز تلاوت كند[1] و این خود باعث توجه بیشتر مسلمانان به قرآن كریم می شود. امام رضا (علیه السّلام) در حدیثی می فرمایند: «مردم به قرائت (قرآن) در نماز امر شده اند تا مبادا قرآن مهجور و ضایع گردد و از (بی توجهی) محفوظ گردیده و مد نظر قرار گیرد و از بین نرفته و از خاطره ها محو نشود و بخاطر این (نماز) با سوره حمد و نه سُوَر دیگر آغاز می گردد چرا كه هر آنچه از خوبی و حكمت در قرآن و هر كلام دیگری جمع شده باشد ، به اندازه (محتوای) سوره حمد نمی شود ...»[2] هر چند خواندن قرآن، فی نفسه، عملی مستحب است، اما فراگیری قرائتِ صحیح سوره هایی که باید در نماز خوانده شود بر هر مسلمانی واجب است.

از این رو در این درس به گوشه ای از احکام قرائت در نماز اشاره خواهیم کرد. لازم به ذکر است از آنجایی که تمام اذکار نماز باید به صورت صحیح خوانده شود، خوانندۀ گرامی نباید تصور کند، خواندن صحیح حمد و سوره برای بجای آوردن یک نماز صحیح کافی است ، بلكه لازم است با مراجعه به کتابهای احکام و استفاده از تجربیات مربیان و اساتید محترم قرآن كریم، قرائت صحیح اذکار مختلف نماز مانند رکوع، سجده، تشهد و ... را فرا گرفت.

 

*احكام

1) در رکعت اوّل و دوّم نمازهای واجب یومیه، انسان باید اوّل سوره حمد و بعد از آن یک سورۀ کامل را بخواند.[3]

2) در نمازهای مستحبی خواندن سوره لازم نیست ، هر چند آن نماز بخاطر نذر كردن واجب شده باشد ولی در نمازهای مستحبی خاص ، كه در روایات خواندن سوره مخصوصی در آن سفارش شده است (مانند نماز وحشت) اگر بخواهد به دستور آن نماز رفتار كرده باشد باید همان سوره را بخواند.[4] 

3) اگر وقت نماز تنگ باشد یا انسان ناچار باشد که سوره را نخواند مثلاً بترسد که اگر سوره را بخواند دچار صدمه مالی و یا جانی شود، نباید سوره را بخواند و اگر در کاری عجله داشته باشد می‌تواند سوره را نخواند.[5]

4) اگر سوره را عمداً قبل از حمد بخواند نماز باطل است و اگر اشتباهاً سوره را قبل از حمد بخواند در بین آن یادش بیاید باید سوره را رها کند و بعد از خواندن حمد، سوره را از اوّل بخواند.[6]

5) اگر حمد و سوره یا یکی از آنها را فراموش کند و بعد از رسیدن به رکوع بفهمد نماز صحیح است.[7]

6) اگر پیش از آنكه برای ركوع خم شود بفهمد كه حمد و سوره را نخوانده باید بخواند و اگر بفهمد سوره را نخوانده فقط باید سوره را بخواند ولی اگر بفهمد حمد تنها را نخوانده باید اول حمد و بعد آز آن دوباره سوره را بخواند و نیز اگر خم شود و پیش از آن به ركوع برسد ، بفهمد حمد و سوره ، یا تنها سوره را نخوانده باید بایستد و به همین دستور عمل كند.[8]

7) دو سورۀ «ضحی» و «انشراح» و همچنین دو سورۀ «فیل» و «قریش» در نماز یک سوره حساب می‌شود.[9]

8) اگر نمازگزار در نماز واجب یكی از چهار سوره ای را كه سجده واجب دارد از روی عمد بخواند نمازش باطل می شود.[10]

9) در نمازهای مستحبی می توان بخشی از یك سوره و یا دو یا چند سوره را قرائت نمود.[11]

10) اگر در نماز غیر از سوره «توحید» و «كافرون» سوره دیگری بخواند تا به نصف نرسیده می تواند رها كند و سوره دیگری بخواند.[12]

11) اگر بعد از حمد مشغول خواندن سوره «توحید» و یا «كافرون» شود نمی تواند آنرا رها كرده و سوره دیگری بخواند.[13]

12) اگر مقداری از سوره را فراموش كند یا از روی ناچاری مثلاً بخاطر تنگی وقت یا دلیل دیگر نشود سوره را اتمام كند می تواند سوره را رها كند و سوره دیگری بخواند ، هر چند كه از نصف سوره گذشته باشد و یا اینكه مشغول خواندن سوره «توحید» و یا «كافرون» باشد.[14]

13) بر مردان واجب است تمامی كلمات حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشاء (حتی حروف آخر كلمات) را با صدای بلند بخواند و بر مرد و زن واجب است حمد و سوره نماز ظهر و عصر را آهسته بخواند.[15]

14) بانوان می توانند حمد و سوره نماز صبح و مغرب و عشاء را بلند یا آهسته بخوانند ولی اگر نامحرم صدایشان را بشنود بنابر احتیاط واجب باید حمد و سوره را آهسته بخوانند.[16]

15) اگر در جائیكه باید نماز را بلند بخواند عمداً آهسته بخواند و یا در جائیكه باید آهسته بخواند عمداً بلند بخواند نماز باطل است.[17]

16) اگر از روی فراموشی یا ندانستن مسأله در جائیكه باید نماز را بلند بخواند آهسته بخواند و یا به عكس ، نمازش صحیح است. اگر بین قرائت حمد و سوره بفهمد اشتباه كرده لازم نیست مقداری را كه خوانده دوباره بخواند.[18]

17) معیار در تحقق قرائت قرآنی و سایر اذكار نماز و صحت آن اینستكه ، آنها را طوری بگوید كه اگر مانع خارجی مانند سرو صدا و همهمه نباشد صدای خودش را بشنود.[19]

 

اشاره

الف) معیار در تحقق جهر (صدای بلند) یا اخفات (صدای آهسته) كه در مسائل بالا ذكر شده ، ظاهر شدن جوهره صدا و عدم آن می باشد.[20]

ب) واجب است پس از اتمام سوره حمد و قبل از شروع به خواندن بسم الله الرحمن الرحیم ، سوره مد نظر را مشخص نماید (چرا كه بسم الله در هر سوره مختص به همان سوره است) و اگر پس از گفتن بسم الله برای شروع كردن یك سوره از خواندن آن سوره منصرف شد باید بسم الله را به نیت سوره دیگر تكرار نماید.[21]

 

نمودار چکیده مطالب

 

استفتائات ویژه

آیا در نماز واجب است بعد از حمد یك سوره كامل خوانده شود؟ یا تلاوت مقداری از قرآن كریم كافیست؟ در فرض اول آیا بعد از قرائت سوره جایز است آیات قرآنی خوانده شود؟

 پاسخ مقام معظم رهبری (دام ظله العالی): در نمازهای واجب یومیه قرائت آیاتی از قرآن كریم]یعنی بخشی[ از سوره كامل مُجْزی

]و كافی[ نیست ولكن قرائت بعض آیات پس از قرائت]حمد و یك [سوره كامل به عنوان قرآن اشكال ندارد.

استفتائات مقام معظم رهبری ج اول سؤال 483

 

پرسشهای درس

1ـ در چه مواردی برای نمازگزارنخواندن سوره پس ازحمداشکالی ندارد؟ مثالی بزنید.

2ـ در مورد قرائت سوره توحید و کافرون در نماز چه حکمِ اختصاصی وجود دارد آنرا بنویسید.

3ـ اگر كسی بخاطر فراموشی در نماز صبح تمام یا بخشی از حمد و سوره را با صدای آهسته بخواند نمازش چه حكمی دارد؟

4ـ ملاك در آهسته یا بلند خواندن نماز چیست؟

 

بیشتر بدانیم

برخی از مستحبات قرائت عبارتند از :

1. در ركعت اول پیش از قرائت سوره حمد با صدای آهسته استعاذه نماید.

2. در دو ركعت اول نماز ظهر و عصر بسم الله الرحمن الرحیم را با صدای بلند بگوید.

3. ترتیل و شمرده ادا كردن كلمات

4. وقف در انتهای آیات

5. توجه به معانی آیات قرآن كریم

6. خواندن سوره هایی كه در روایات اهل بیت خواندن آنها در نمازهای واجب سفارش شده است (برای آشنایی با این سوره ها به كتاب عروه الوثقی ج1 ص508 باب مستحبات قرائت مراجعه فرمایید)

7. گفتن الحمد لله رب العالمین پس از اتمام حمد در نماز فرادی و جماعت بوسیله مأموم

8. در تمام نمازها در ركعت اول سوره قدر و در ركعت دوم سوره توحید را بخواند

 

  برخی از مكروهات قرائت عبارتند از :

1. نخواندن سوره توحید در نمازهای پنجگانه

2. خواندن یك سوره مشخص در هر دو ركعت (البته سوره توحید از این قاعده مستثنی است و می توان آنرا در  تمامی نمازها تكرار كرد)

3. خواندن سوره توحید با یك نفس

 برگرفته از كتاب عروه الوثقی ج1 ص507 تا 510  فصل قرائت

 

 

پی نوشت


[1]] . هر مسلمان در هر یك از پنج وعده نماز لازم سوره حمد را همراه با یكی از سوره های قرآن را در دو ركعت ابتدایی ، تلاوت كند و از آنجایی كه سوره حمد 7 آیه و كوتاهترین سوره های قرآن 3 آیه دارند ، در هر ركعت ده آیه و در هر وعده حداقل بیست آیه باید تلاوت شود.

[2] . العاملی ، محمد بن الحسن ، وسائل الشیعه ، جلد 2 صفحه 733 حدیث 3

[3] . بنی‌هاشمی خمینی سید محمد حسن ، توضیح المسائل مراجع، ج1، ص 513 مسأله 978 مطابق با فتوای حضرات آیات امام خمینی ، ، فاضل ،‌ صافی گلپایگانیو طبق نظر حضرات آیات بهجت ، تبریزی و ‌سیستانی بنابر احتیاط واجب یك سوره كامل را بخواند.

[4] . همان ، صفحه 516 مسأله 986 مطابق با فتوای حضرات آیات امام خمینی ، تبریزی ،‌سیستانی ، فاضل ،‌ مكارم شیرازی ، شبیری زنجانی.

[5] . همان، ص514 مسأله 979 مطابق با نظر حضرات آیات امام خمینی ، بهجت ، فاضل ، سیستانی ، مكارم و تبریزی.

[6] . بنی‌هاشمی خمینی سید محمد حسن ، توضیح المسائل مراجع، ج1، ص 514 مسأله 980. مطابق با نظر حضرات آیات امام خمینی ، بهجت ، فاضل ، سیستانی ، مكارم و تبریزی (طبق نظر آیت الله العظمی شبیری زنجانی و بعد از حمد مستحب است سوره را دوباره بخواند)

[7] . همان، ص514 مسأله 981 مطابق با نظر حضرات آیات امام خمینی ، فاضل ، سیستانی ، مكارم ، تبریزی و شبیری زنجانی و طبق نظر حضرت آیت الله العظمی بهجت باید دو سجده سهو بخاطر فراموش كردن قرائت بجا آورد.

[8] . همان ، ص 514 مسأله 982 مطابق با فتوای حضرات آیات امام خمینی ، تبریزی ،‌سیستانی ، فاضل ،‌ مكارم شیرازی و صافی گلپایگانی حضرت آیت الله العظمی بهجت در این مسأله فتوای خاصی دارند كه مقلدان ایشان به رساله توضیح المسائل ایشان مراجعه نمایند.

[9] . همان، ص513 مسأله 978 و عروه الوثقی  *مطابق فتوای آیات عظام: امام خمینی ، بهجت، تبریزی، صافی گلپایگانی، طبق فتوای حضرت آیت الله العظمی سیستانی (بنابراحتیاط واجب) حكم یك سوره را دارند.

[10] . همان ، ص 515 مسأله 983 مطابق با نظر حضرات آیات امام خمینی ، فاضل ، صافی گلپایگانی و طبق فتوای حضرات آیات بهجت و تبریزی بنابراحتیاط واجب باطل می شود. سایر مراجع درباره بطلان نماز ، در این حالت فتاوی مختلفی دارند. همچنین مراجع عظام تقلید فوق الذكر غالباً در مورد فردی كه سهواً سوره سجده دار (عزائم) را در نماز تلاوت می كند می فرمایند چنانچه به نصف سوره نرسیده باید آنرا رها كند. در مورد فردی كه سهواً نیمی از سوره سجده دار را تلاوت كند اتفاق نظر ندارند.

[11] . مطابق با فتوای حضرت امام خمینی ، عروه الوثقی جلد 1 صفحه 495 مسأله 5 و 11

[12] . بنی هاشمی خمینی سید محمد حسن ، توضیح المسائل مراجع ج1 ص 517 مسأله 990 مطابق با فتوای حضرات آیات امام خمینی ، فاضل ، مكارم ، تبریزی ، بهجت و سیستانی.

[13] . همان ، مسأله 988 مطابق با فتوای حضرات آیات امام خمینی ، فاضل ، مكارم ، تبریزی ، بهجت ، سیستانی و شبیری زنجانی.

[14] . همان ، ص518 مسأله 991  مطابق با فتوای حضرات آیات امام خمینی ، فاضل ، مكارم ، تبریزی ، بهجت ، صافی گلپایگانی و شبیری زنجانی. مطابق با نظر حضرت آیت الله العظمی سیستانی در صورتیكه بخشی از سوره را فراموش كند می تواند به همان مقدار كه خوانده اكتفا كند و مطابق با نظر حضرت آیت الله العظمی بهجت در صورتیكه بخاطر فراموشی یا مشكل دیگر به هیچ وجه نتواند سوره را كامل كند احتیاط مستحب است در صورت امكان در غیر از روز جمعه به سوره توحید و كافرون و در روز جمعه به سوره جمعه و منافقون عدول نماید.

[15] . همان ، مسأله 992 و 993 مطابق با فتوای تمامی مراجع عظام ، مطابق با فتوای حضرت آیت الله العظمی سیستانی بنابر احتیاط واجب بر مردان واجب است ... و بنابر احتیاط واجب بر زن و مرد واجب است ...

[16] . همان ، مسأله 994 مطابق با فتوای حضرات آیات امام خمینی ، تبریزی ، فاضل ، صافی گلپایگانی و مطابق با فتوای آیات عظام شبیری زنجانی و مكارم شیرازی بنابر احتیاط مستحب ، مطابق با نظر آیت الله العظمی بهجت در مواردی كه شنیده شدن صدای او توسط نامحرم موجب حرام شود مثلاً ترس از فتنه و لذت بردن ، بنابر اظهر باید آهسته بخواند. آیت الله العظمی سیستانی مانند فتوای آیت الله العظمی بهجت ... بنابر احتیاط واجب آهسته بخوانند. (فتوای آیت الله العظمی سیستانی از مسائل المنتخبه مسأله 280 نقل شده است) 

[17] . همان ، صفحه 519 مسأله 995 مطابق با فتوای تمامی مراجع عظام تقلید . مطابق با فتوای آیت الله العظمی سیستانی بنابر احتیاط نمازش باطل است

[18] . همان ، مطابق با نظر حضرات آیات عظام امام خمینی ، فاضل ، تبریزی ، سیستانی ، صافی گلپایگانی و شبیری زنجانی . طبق نظر حضرت آیت الله العظمی مكارم شیرازی در صورتیكه در یاد گرفتن مسأله كوتاهی كرده باشد بنابر احتیاط واجب باید نماز را اعاده كند.

[19] . همان ، صفحه505 مسأله 952 مطابق با فتوای تمامی مراجع عظام تقلید.

[20] . یزدی سید محمد كاظم ، عروه الوثقی جلد اول صفحه 498 مسأله 26

[21] . مطابق با فتوای امام خمینی در عروه الوثقی جلد اول صفحه 495 مسأله 11 و فتوای آیت الله العظمی بهجت در وسیله النجاه جلد اول صفحه 202 مسأله 7 . حضرت آیت الله العظمی سیستانی بنابر احتیاط مستحب قبل از بسم الله سوره را تعیین نماید ، مسائل المنتخبه صفحه 122 مسأله 274.

منبع : سایت سازمان دارالقرآن




طبقه بندی: احکام قرآنی،
[ پنجشنبه 23 تیر 1390 ] [ 12:37 ب.ظ ] [ نجیبه پورکریم ]


درباره وبلاگ

سلام عرض می کنم خدمت دوستان عزیز
بنده نجیبه پورکریم لیسانس رشته فیزیک از آنجائیکه علاقه زیادی به کار در زمینه های علوم قرآنی دارم وبلاگ فوق را راه اندازی کردم و سعی دارم مطالب مفیدی که را که تا به حال در مجموعه های قرآنی یاد گرفتم در این وبلاگ بنویسم انشاء الله که مفید واقع گردد. همچنین علاقه و مهارت زیادی در زمینه طراحی بنر ، پوستر ، نشریات و همچنین ساخت کلیپ های تصویری و صوتی قرآن و همچنین تدریس روخوانی ، روانخوانی ، تجوید و مفاهیم قرآن دارم که اگر کسی به راهنمایی نیاز داشت در خدمت هستم.التماس دعا
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :


قالب بلاگفا

قالب وبلاگ

قالب وبلاگ

اخلاق اسلامی

قالب بلاگ اسکای

قالب وبلاگ

download

فروشگاه اینترنتی ایران آرنا